Muzari fiil çekiminde yer alan tesniye elifi‘ne, muhâtaba yâ‘ sına ve vâvü’l camâ‘ ya birleştirilerek çekimi yapılan fiillere Efâl-i Hamse ( beş fiil ) ( لأفعال الخمسة ) denir.
Efâl-i Hamse (beş fiil ) merfu kabul edilir. Başlarına bir nasb ve cezm edatı gelmesi durumunda ise mansubluk ve meczumluk hallerine işaret etmek suretiyle bu nunlar düşürülür.
Mavi renkteki nun harfleri ( ن ) merfu alametidir. Nasb ve cezm durumunda düşerler. Kırmızı rekteki Elif ( ا ) , ye ( ي ) ve vav ( و ) harfleri fiilin failidir. Hiçbir zaman düşmezler.
يَكْتُـبَانِ , يَكْتُـبُونَ , تَـكْتُـبِينَ
Merfû durumunda Efâl-i Hamse (beş fiil ) ( الأفعال الخمسة ) cümle örnekleri:
| O ikisi işe gidiyor. | ِهُمَا تَذْهَبَانِ إِلَی الْعَمَل |
| Sen sağlığını koruyorsun. | أَنْتِ تُحَافِظِینَ عَلَی صِحَّتِكِ |
| Onlar evde oturuyorlar. | هُمْ یَجْلِسُونَ فِي الْبَیْتِ |
| Siz ikiniz büyüklere saygı gösteriyorsunuz. | أَنْتُمَا تَحْتَرِمَانِ الْكِبَارَ |
| Zenginler yoksullara yardım ediyorlar. | اَلْأَغْنِیَاءُ یُسَاعِدُونَ الْفُقَرَاءَ |
Mansub durumunda Efâl-i Hamse (beş fiil ) ( الأفعال الخمسة ) cümle örnekleri:
| O ikisi işe gitmeyecek. | ِهُمَا لَنْ تَذْهَبَا إِلَی الْعَمَل |
| Onlar evde oturmayacaklar. | هُمْ لَنْ یَجْلِسُوا فِي الْبَیْتِ |
| Zenginler yoksullara yardım etmek istiyorlar. | یُرِیدُ اَلْأَغْنِیَاءُ أَنْ یُسَاعِدُوا الْفُقَرَاءَ |
| Eve gitmen gerekir. | يَجِبُ أَنْ تَذْهَبِي إِلَی الْبَیْتِ |
| İki toplantı yarın yapılmayacak. | اَلْاِجْتِمَاعَانِ لَنْ یَنْعَقِدَا غَدًا |
Meczum durumunda Efâl-i Hamse (beş fiil ) ( الأفعال الخمسة ) cümle örnekleri:
| O ikisi işe gitmedi. | هُمَا لَمْ تَذْهَبَا إِلَی الْعَمَل |
| Onlar evde oturmadılar. | هُمْ لَمْ یَجْلِسُوا فِي الْبَیْتِ |
| Zenginler yoksullara yardım etmediler. | اَلْأَغْنِیَاءُ لَمْ یُسَاعِدُوا الْفُقَرَاءَ |
| Lüzumsuz yere konuşmayın. | لَا تَتَكَلَّمُوا عَبََثًا |
| Yiyiniz, içiniz, ancak israf etmeyiniz. | كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لَا تُسْرِفُوا |
Bir Cevap Yazın